Afife Jale'nin cenazesinde sadece dört kişi vardı

Yayın Tarihi : 20 Eylül 2010
14282
İlk Türk kadın tiyatro oyuncusu Afife Jale, dünyaya veda ederken, yolcu edenlerin sayısı bir elin parmağından azdı.

Sahneye çıkan ilk Müslüman Türk kadını kabul edilen Afife Jale, trajik bir sonun kahramanı oldu.24 Temmuz 1941'deyiz...

İstanbul'daki Kazlıçeşme Kabristanı'nda, sadece dört kişilik bir cenaze töreni var. Tiyatroculardan Behzat Butak, Sait Köknar ve küçük oğlu Ergun Köknar ile ismini bilmediğimiz bir kişi daha, iki mezar kazıcıyla birlikte tabutun başında dua ediyor.

Üç-beş saat önce yaşamı Bakırköy Akıl Hastanesi'nde noktalanan bu 39 yıllık cansız beden Afife Jale'ye ait.

Bir tiyatro oyuncusu. Ama "herhangi bir" değil. Türk kadının varolma mücadelesinde, "kurtuluş savaşı" verenlerden bir öncü. Sanatını icra edebilmek için herşeyi göze alacak kadar kararlı. Tehditlere, aile ve polis baskısına, ağır hakaretlere aldırmadan doğru bildiği yoldan sapmayan cesur bir insan... 

Tiyatro sahnesine çıkan ilk Müslüman Türk kadını olan Afife Jale, kısacık yaşamına çok şey sığdırdı.

Ünlü besteci Selahattin Pınar ile 6 yıl evli kalan Afife Jale'nin uyuşturucu alışkanlığı, bir doktorun kendisini morfinle tedavi etmeye çalışmasından kaynaklandı.Yapayalnız bir eroinman olarak, hayata akıl hastanesinde veda etti. Onu o gün uğurlamayan kalabalıklar, verdiği mücadelenin önemini sonradan anladılar.

Dünya gariptir, bazen 4 kişilik bir törenle uğurlanır, milyonlarca insan tarafından unutulmazsınız. Bazen binlerce insan tarafından defnedilir, bir daha tek kişi tarafından hatırlanmazsınız.

Varmış gibi görünürken yok, yokmuş gibi görünürken varsınızdır. Olmak ya da olmamak. İşte bütün mesele bu!

Notlar:

-  Afife Jale, 1928 yılında gittiği bir Hafız Burhan konserinde, ona tamburuyla eşlik eden Selahattin Pınar ile tanıştı. 1929 yılında evlendiler. Selahattin Pınar'ın "Nereden Sevdim O Zalim Kadını", "Anladım Sevmeyeceksin Beni Sen Nazlı Çiçek" gibi birçok şarkıyı onun için bestelediği düşünülür. Ancak Afife Jale'nin morfin bağımlılığı evliliklerini olumsuz etkilediği için 1935 yılında boşandılar.

Afife Jale yaşama veda ettiğinde sadece 39 yaşındaydı.- Uyuşturucu bağımlılığından kurtulamayan Afife Jale, son yıllarını Darülbedayi'deki dostlarının yardımıyla yatırıldığı Bakırköy Ruh ve Sinir Hastalıkları Hastanesi' nde geçirdi. Hastanenin morfimanlar koğuşunda vefat etti. Mezarı Kazlıçeşme Kabristanı'ndadır.

- Afife Jale'nin tiyatro sahnesine çıkan ilk Türk kadını olması tartışmalı bir konudur. Geçmişin tiyatro tarihçisi Refik Ahmet, 1989 yılında Nazilli'de Kadriye Hanım'ın Amelya adıyla sahneye çıktığını yazar. Tiyatro sanatçısı Gülriz Sururi ise teyzesi Mevdude Refik'in Afife Jale'den daha önce sahneye çıktığını iddia eder. Ancak bu iddialara karşın Afife Jale ismi bu konuda yaygın kabul görmüş ve bir sembole dönüşmüştür.

- Yapı Kredi Bankası sponsorluğunda, Afife Jale adına her yıl  "Afife Tiyatro Ödülleri" düzenlenmektedir.

(Turknostalji.com)